رمضان در ترکمن صحرا
یکی دیگر از مراسم ماه رمضان در میان ترکمن ها ، مراسم « یارمضان » است. این مراسم در بین ترکمن های ایران ، در شب چهاردهم ماه رمضان و در ترکمنستان یک روز پیش از حلول این ماه مبارک برگزار می شود.
« یارمضان » را از این لحاظ که خاستگاه مردمی دارد و سینه به سینه از نسل های گذشته به نسل امروزین ترکمنها رسیده ، بایستی در ردیف ادبیات شفاهی که با ماه رمضان ارتباط مستقیم دارد ، قرار دهیم.
ساکنان مناطق ترکمننشین که به اجرای این مراسم سنتی دیرینه واقف هستند ، همه ساله در این شب به انتظار رسیدن این گروه ها می نشینند تا پس از شنیدن اشعاری در وصف رسول اکرم (ص) ، برکات ماه مبارک رمضان و دعا برای اهل خانه ، هدایایی به آنان تقدیم کنند.
ترکمنها بر این عقیده اند که این مراسم باعث افزایش برکت در منزل و اعطای سلامتی اعضای خانواده میشود و بنا به اعتقاد ترکمن های ایران ، برپایی آن به این معناست که خانواده ها بر تداوم امساک در مابقی ایام ماه مبارک رمضان همت گمارند .
سرخوان را معمولا اعضای دسته انتخاب می کنند و معمولا فردی انتخاب می شود که چهره موجهی نسبت به بقیه داشته باشد و صدای رسا و زیبایی نیز داشته باشد. در برخی از مناطق ، طلاب حوزههای علمیه برای این انتخاب ارجحیت داده میشوند
« یارمضان » در حقیقت واگویه های عامیانه ای است که به مناسبت ماه مبارک رمضان از سوی گروه های مذکور به زبان ترکمنی خوانده می شوند. به این ترتیب که جوانان ، نوجوانان و کودکان ترکمن دسته هایی را تشکیل می دهند و به در خانه های ترکمن رفته و مقابل آن تجمع می کنند و سرخوان شروع به خواندن ابیاتی که غالبا درباره فضیلت ماه مبارک رمضان و دعا و نیایش درباره اهل آن خانه است ، می کند
( الوداع والفراق یا شهر رمضان) (روزهای پایانی ماه مبارک رمضان):
در شبهای آخر ماه مبارک در مساجد ترکمن ها آوای حزن انگیز « الوداع و الفراق یا شهر رمضان » طنین می اندازد و روزه داران ترکمن ، محزون از ایام رو به پایان ماه میهانی خدا ، دست به دعا و نیایش برای قبولی طاعات و عبادات برمی دارند.
علمای ترکمن بر این عقیده اند که بر اساس حدیثی از رسول اکرم (ص) هرکس با آغاز ماه مبارک رمضان خوشحال و با اتمام آن محزون و غمگین شود، بهشت براو واجب می شود و بر اساس این باور است که در شبهای پایانی ماه مبارک رمضان ندای غم انگیز وداع با این ماه عزیز سرداده می شود .
باش پیطره) (پرداخت فطریه))
پرداخت فطریه از دیگر مراسم مذهبی است که معمولا در چند روز آخر ماه رمضان و تا قبل از نماز عید انجام میشود.
بنا به اعتقاد علمای ترکمن ، پرداخت فطریه با آغاز ماه مبارک رمضان جایز است و وقت واجب برای پرداخت آن ، تا قبل از ادای نماز عید فطر است . پرداخت فطریه اهمیت خاصی در بین ترکمنها دارد . علمای ترکمن برای هرعضوی از خانواده مبلغی را تعیین می کنند و هر خانواده محاسبه نموده و آن مبلغ را به مسکینان و افراد نیازمند می رسانند.
در فقه اهل سنت پرداخت فطریه واجب است و به گفته علما معمولا مقدار معینی از قوت غالب مردم هر منطقه مبنای پرداخت آن است. بر همین اساس در بین ترکمن ها مبنای پرداخت فطریه غالبا گندم است که مبلغ ریالی آن از سوی علما تعیین و اعلام میشود.
رویت هلال ماه شوال و مقدمات برگزاری عید فطر
در روزهای پایانی ماه مبارک رمضان نیز درست همانند روزهای آغازین ، مردم تلاش می کنند زودتر از دیگران هلال ماه شوال را رؤیت نمایند.
ترکمنها در چند روز آخر ماه مبارک رمضان با انجام خانه تکانی و خرید لباس نو به استقبال عید فطر می روند خرید لباس نو و تهیه انواع شیرینی های خانگی و انجام خرید برای سفره عید از جمله کارهایی است که هر خانواده ترکمن انجام می دهند.
با اعلام رویت هلال ماه شوال ، این موضوع در روستاها از طریق پیک های موتوری و ماشین به دیگر روستاها اطلاع داده می شود و در شهرها نیز از طریق بلندگوی مساجد به اطلاع عموم می رسد و اعضای خانواده ها و عموم مردم در برخورد بایکدیگر، عید را به همدیگر تبریک گفته و آرزوی رسیدن به مهمانی خدا در سال آینده را برای یکدیگر می کنند
************************************************** ********************.
( اورازا بایرامی) ( عید فطر
آخرین مراسم ماه مبارک رمضان در میان ترکمن ها مراسم عید فطر است که به عنوان یکی از اعیاد بزرگ جشن گرفته می شود.
صبح اول وقت ، مردها ، جوانان و نوجوانان ترکمن با پوشیدن بهترین لباس ، سواره و پیاده به سمت عیدگاه می روند تا ضمن گوش سپردن به مواعظ علما و بهرهمندی از ارشادات دینی ، نماز عید فطر را برجای می آورند . نمازعید فطر را به جای آورند . آنها فطریه را نیز به مستمندان می دهند. پس از پایان یافتن نماز ، همگی به سمت ردیف های جلو هجوم می آورند تا ضمن دست دادن به امام جماعت و دیگر روحانی ها ، عید را به آنها تبریک بگویند .
در این مواقع ، صفی طولانی ایجاد می شود و همگی صبر می کنند تا نوبت به آن ها برسد. ترکمن ها عقیده دارند که دست دادن به روحانی ها در عیدگاه ، باعث قبولی بیشتر طاعات می شود . پس از آن ، همگی به خانه های خود باز می گردند و آماده می شوند تا دید و بازدید عید را انجام داده و به خانه های همسایگان و آشنایان بروند. آن روز هر خانه سفره ای رنگین پهن می کند و آن را تا آخر شب جمع نمی کند، دراین روز بزرگترها به بچه ها عیدی می دهند
ما را بخاطر بسپارید.