سوغات ترکمن صحرا

نحوه ی اجرای مراسم ذکر خنجر:
1- در اجرای این هنر رزمی،نمایشی،نیایشی از لحاظ تعداد مجریان ،محدودیتی وجود ندارد ولی معمولاٌ از 5-7-9-11 نفر تجاوز نمی کند.
2- یکی از مجریان، وظیفه ی رهبری و غزلخوانی گروه را به عهده دارد.
3- این هنر در هر مکانی(باز-بسته) قابل اجراست
4- رهبر گروه و مجریان، جامه ای بلند و قرمز می پوشند که جامه ی سنتی ترکمن هاست و خنجری به کمر می بندند.
5- مجریان این هنر رزمی،نیایشی،نمایشی در دو ردیف و مقابل هم قرار می گیرند آن چنان که قادر به دیدن رهبر و حرکات او باشند.
6- وقتی گروه نمایشی در مقابل مردم قرار گرفت رهبر گروه ،غزلی عارفانه را با صدایی گرم،شمرده و آهنگین می خواند؛ این اجرا را « دؤرماغزل/غزل آغازین » نام نهاده اند. در این دور، همگی مجریان دست های خود را در حالت نیایش به سوی آسمان بلند می کنند.آن گاه در بخشی از غزل و با اشاره ی رهبر گروه از ته گلو « هووه » می گویند که در حقیقت همان «یاهو» گفتن است.
7- در این مرحله با اشاره ی رهبر گروه،این «هووه» گوها با زدن یک پا بر زمین، هماهنگ با رهبر گروه،عقب و جلو می روند و به تدریج آهنگ عقب و جلو رفتن را سریع تر می کنند.این حرکات ،با خشن کردن تن صدا همراه است. با رسیدن بازیگران به اوج هیجان روحی،رهبر گروه تشخیص می دهد که باید مجریان را به دور سوم هدایت کند.
8-این مرحله را «اچ دپیم/سه ضربه ی پا» می نامند.در این مرحله، مجریان از حالت تقابل به حالت چرخش در می آیند و در طی سه گام به مرکز دایره می رسند ، آن گاه که این حرکات چند بار تکرار شد، رهبر گروه،لفظ «خنجر» را بر زبان می آورد.و گروه در مرکز دایره ،خنجرهای خود را در بالای سر به هم می رسانند که نشانه ی یکی شدن همه ی قبایل و طوایف ترکمن است؛یعنی رسیدن از کثرت به وحدت.

شعر رقص خنجر ترجمه:
بخش اول:
ایا دو ثلار،برادر لأر،الیمدان شونقاریم اؤشدی ای یاران!ای برادران!شاهین من پر کشید و رفت.
توتای دیثم قؤلیم یتمز،ایکی باقیم اوزلیپ قاشدی قادر نیستم بگیرمش،چون که دستهایم از
آمین خدا،آمین- هو،ها،هو تنم جداست،ای خدا ایمان آوردم به تو
ايمان آوردم به تو هو، ها، هو

***
بخش دوم:
ای کریم بو یا کریم،قادر خدا ثندأن مدد خداوندا!تو کریمی،تو توانای رحیمی،
بارچالارینگ اتاثی،آدم حوّا ثندأن مدد یاری ام ده.ای آدم ابوالبشر:ای حوا!
هر نه بؤلقای کل عالم،انبیاء ثندأن مدد یاری ام ده.ای رسول کاینات!یاری ام ده.
فخرعالم،حق حبیبی،مصطفی ثندن مدد فخر زمان ،ای حبیب خدا ای مصطفی
هو،ها،هو (ص) یاری ام ده،هو،ها،هو

***
بخش سوم:
ای آلّای ای آلّای ای آلّای ای آلّای ای خدا،ای خدا،ای خدا،چشمانم دیدار
گوزیم ثنی،ای گوزله یار-ای دیلیم ثنی تو را می جوید، زبانم گفتار تو را می
ای ثوزیله یار-ای قلبیم ثنی ای ایسته یار پويد اي خدا،ای خدا،قلبم حضور تو را
آلّای آلّای آلّای می طلبد.ای خدا،ای خدا تو را می
ایسته یار ای آلّای آلّای خواهم تو را می خواهم- هو،ها،هو
ایسته یار هو، ها ،هو